Δανιήλ Χαρμς

Περιστατικά

Μετάφραση: Ροδούλα Παππά
Σελίδες 72
Απρίλιος 2009
 
ISBN 978-960-211-911-2
 
 
 
Ο Δανιήλ Χαρμς (ψευδώνυμο του Δανιήλ Ιβάνοβιτς Γιουβατσόφ) γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1905. Στα μέσα της δεκαετίας του 1920 έκανε την εμφάνισή του στους αβανγκάρντ λογοτεχνικούς κύκλους, κυρίως ως ποιητής, και συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης για την Αληθινή Τέχνη (ΟΜΠΕΡΙΟΥ). Το 1931 εξορίστηκε για περίπου έναν χρόνο στο Κουρσκ, με την κατηγορία της «οργάνωσης και συμμετοχής σε παράνομη, αντισοβιετική ένωση λογοτεχνών». Τον Αύγουστο του 1941 συνελήφθη για «ντεφετιστική προπαγάνδα» και το Φεβρουάριο του 1942 πέθανε στην ψυχιατρική πτέρυγα των φυλακών Κρέστυ του Λένινγκραντ κατά τον αποκλεισμό της πόλης από τα ναζιστικά στρατεύματα.

Τα μόνα έργα για ενηλίκους που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής του ήταν δύο ποιήματα σε λογοτεχνικό περιοδικό. Ζούσε αποκλειστικά από τη συγγραφή και τη μετάφραση παιδικής λογοτεχνίας, όσο του το επέτρεπε η σοβιετική λογοκρισία.

Η «αποκατάσταση» του Χαρμς άρχισε επί Χρουστσόφ, ωστόσο τα περισσότερα από τα έργα του για ενηλίκους δεν είδαν το φως της δημοσιότητας στη Ρωσία πριν από τα χρόνια της γκορμπατσοφικής γκλάσνοστ.

Το έργο του Χαρμς αποτελείται κυρίως από μικρές ιστορίες, ποιήματα και θεατρικά σκετς, που θα μπορούσαν να καταταχθούν στη λογοτεχνία του παραλόγου και του μαύρου χιούμορ. Το μεγαλύτερο σε έκταση έργο του, το διήγημα «Η γριά», δεν ξεπερνά τις τριάντα σελίδες.

Οι ιστορίες του Χαρμς, με το χαρακτηριστικά αντισυμβατικό ύφος του (διαρκείς επαναλήψεις λέξεων, χρονικήη ανακολουθία, ασυνεπής χρήση του ενικού και του πληθυντικού ευγενείας κ.ο.κ.) και την πάντοτε απρόσμενη τροπή τους, θυμίζουν παιδικές αφηγήσεις ή όνειρα.

Τα Περιστατικά γραμμένα μεταξύ 1933 και 1939, είναι ο μοναδικός κύκλος ιστοριών επιλεγμένων από τον ίδιο το Χαρμς.  
 

 
Απόσπασμα από το διήγημα «Το μπαούλο»:

 

Ένας άντρας με λεπτό λαιμό χώθηκε σ' ένα μπαούλο, έκλεισε από πάνω του το καπάκι κι άρχισε να πεθαίνει από ασφυξία.

 — Ορίστε, είπε καθώς πέθαινε από ασφυξία ο άντρας με το λεπτό λαιμό. Πεθαίνω από ασφυξία μες στο μπαούλο, επειδή έχω λεπτό λαιμό. Το καπάκι του μπαούλου είναι κλειστό και δεν μπαίνει καθόλου αέρας. Θα πεθάνω από ασφυξία, μα το καπάκι του μπαούλου δεν το ανοίγω.